Home > ARTIKEL > Betaalde aandacht
betaalde aandacht
ARTIKELREPORTAGE

Betaalde aandacht

Ouderen blijven langer zelfstandig wonen. Maar soms is de eenzaamheid groot. Zorgaanbieders en particuliere diensten bieden tegen betaling gezelschap en gesprek aan.

Een goede ontwikkeling?

 

‘Schandalig dat een bedrijf op deze manier geld probeert binnen te harken over de ruggen van ouderen!’ ‘Ik praat wel gewoon in mezelf als ik oud ben, idioterie zeg. Waar gaat dit heen?’ ‘Als je kinderen en kleinkinderen ver wonen is dit toch een mooi alternatief.’ ‘Jammer dat vandaag de hele wereld om geld draait. Zijn er nog mensen die iets voor een ander willen doen om niet, zoals de kerk dat leert?’

 

Mantelzorgers en alleenstaande ouderen

Slechts enkele reacties op het artikel Beeldzorg: tegen betaling sociaal praatje met je ouders, dat dagblad de Gelderlander op 2 juni 2015 plaatste op haar site. Het artikel gaat over de Beeldzorg Goedendag! Service, een initiatief van Kruiswerk Arnhem speciaal voor drukbezette mantelzorgers en alleenstaande ouderen.

Met deze service kan een alleenstaande oudere zich via telefoon of beeldscherm vijf keer per week vijf minuten of één keer per week 25 minuten op vaste tijden laten bellen door een ziekenverzorgende van Kruiswerk Arnhem. De ziekenverzorgende maakt een praatje met de oudere en signaleert tussen de regels door of alles goed gaat. Is dit niet het geval, dan neemt een verpleegkundige het gesprek over en schakelt zo nodig de mantelzorger in en het wijkteam of de huisarts. De mantelzorger krijgt ook een sms als de oudere na twee keer bellen niet opneemt. Kosten voor dit abonnement: 65 euro per maand en contributie voor de kruisvereniging.

 

Bezuinigingen in de zorg

Kruiswerk Arnhem wilde ondanks herhaaldelijke verzoeken niet meewerken aan dit artikel, maar is met Beeldzorg Goedendag! Service niet de enige marktpartij die zich richt op betaalde aandacht voor ouderen. Geïnspireerd door bezuinigingen op de zorg, overbelaste mantelzorgers of eenzame en zieke ouderen die langer zelfstandig thuis willen en moeten blijven wonen, komen er steeds meer van dit soort diensten.

 

SeniorenStudent

Anne van Oudheusden startte al voor de grote bezuinigingen, samen met haar zus Lotte, in 2013 SeniorenStudent. Hier worden senioren gekoppeld aan een student die hen regelmatig gezelschap houdt, hulp biedt bij bijvoorbeeld tuinonderhoud, administratie, boodschappen doen of meegaat naar een museum. Van Oudheusden: ‘We hebben SeniorenStudent opgezet op verzoek van senioren zelf, hun familieleden en ouderenorganisaties. Zij kwamen naar ons toe omdat we OppasStudent en PoetsStudent al hadden opgericht. Dit zijn platforms voor mensen die een student zoeken als oppas of schoonmaker.’

Momenteel bedient SeniorenStudent een paar honderd voornamelijk actieve senioren tussen 55 en 102 jaar, in en rond studentensteden in heel Nederland. Voor een uur hulp en/of gezelschap betalen zij 12,50 euro. Hiervan krijgt de student 7,50 tot 9,50 euro. Met het surplus betaalt Seniorenstudent de overhead. Ook organiseert SeniorenStudent workshops voor studenten over het signaleren van problemen, over hoe je je eigen grenzen bewaakt en hoe het is om oud te zijn. Van Oudheusden: ‘We willen studenten meegeven hoe ze met ouderdom moeten omgaan. Zo deden we tijdens de laatste bijeenkomst pakken aan van dertig kilo, we zetten een bril met slecht zicht en een grote koptelefoon op en oefenden met scootmobielen en rollators.’

 

Betalen voor gezelschap

SeniorenStudent regelt zelf de matches tussen de ouderen en studenten. De laatsten krijgen een intakegesprek en worden geselecteerd op sociale vaardigheden en minimaal een jaar beschikbaarheid. Daarna worden ze gekoppeld aan een senior die zich telefonisch of via de website meldt. Van Oudheusden: ‘Er moet een persoonlijke klik zijn. Als die er is, is de bereidheid om iemand te helpen ook vele malen groter en helpt het de eenzaamheid te verminderen.’ Een keer per maand belt Seniorenstudent de ouderen om te horen hoe het contact verloopt.

Van Oudheusden kent de kritiek op diensten als SeniorenStudent. ‘Daarin wordt heel erg gefocust op betalen voor gezelschap. Dat ouderen zouden worden uitgebuit. Terwijl veel ouderen naast de behoefte aan gezelschap ook een concrete hulpvraag hebben. Ouderen kiezen er toch zelf voor om te betalen? Dan kunnen ze ook dingen vragen. Ze weten bovendien vaak heel goed wat ze willen en hoe ze geholpen willen worden.’

 

Samenwerking reguliere zorg

De organisatie van Oudheusden werkt bovendien nauw samen met de reguliere zorg. Zo wijzen zij studenten door naar wijkverpleegkundigen als zij signaleren dat iemand professionele zorg nodig heeft. Wijkverpleegkundigen, huisartsen en fysiotherapeuten op hun beurt wijzen eenzame senioren weer door naar SeniorenStudent. Van Oudheusden: ‘Iedereen vindt het vanzelfsprekend dat we ons meer moeten focussen op sociale contacten om de eenzaamheid te bestrijden. Maar in de praktijk gebeurt dit heel weinig. Ook niet binnen de reguliere zorg.’

 

 

Reactie Marian Verkerk: ‘Betalen voor aandacht vind ik wel een beetje sneu.’,

‘Ik vind dat er een belangrijk verschil is tussen het tegen betaling bieden van lichte zorg en het houden van gezelschap. Als studenten die later met ouderen gaan werken lichte zorg bieden aan ouderen of senioren vind ik dat een win-winsituatie. Ze leren en voelen op deze manier hoe je met hen moet omgaan.

Met name om die wederkerigheid gaat het mij en dat je daar als oudere voor moet betalen vind ik geen probleem. Je kunt natuurlijk ook wel zelf hulp regelen via je naasten, maar ik moet er zelf ook niet aan denken dat mijn buurvrouw mijn steunkousen komt aantrekken.

Dat je in deze samenleving zou moeten betalen voor aandacht vind ik wel een beetje sneu. Want dat betekent dat er iets mis is met de relationele kwaliteit van onze samenleving. Dat verbanden zo los zijn geworden dat je moet betalen voor gezelschap dat je vroeger kon vinden via kerken en binnen gemeenschappen. De vraag is natuurlijk hoe het zover is gekomen. Aan de andere kant is het wel een groot goed als je via gezelschap van studenten of een dagelijks telefoontje, al is dat betaald, langer zelfstandig kunt blijven leven zoals je zelf wil. Het alternatief is dat je eerder afhankelijk wordt van een batterij zorgverleners of vereenzaamt.

Wel is het zo dat de samenleving verandert en we steeds ouder worden. Dus is het ook aan beginnende ouderen zich voor te bereiden op een nieuwe levenswijze en het eventueel hulpbehoevend worden. Maak zelf een plan voor de toekomst. Zorg bijvoorbeeld dat je in een buurt komt te wonen waar niet iedereen de hele dag werkt’ aldus de hoogleraar zorgethiek.

 

Dit artikel verscheen in september 2015 in het magazine Zorg + Welzijn.