Home > ARTIKEL > In de virtuele wereld kun je altijd bij iemand terecht
virtuele wereld
ARTIKELREPORTAGE

In de virtuele wereld kun je altijd bij iemand terecht

De virtuele wereld van Second Life, vooral bekend van virtueel vreemd gaan, biedt ook goede mogelijkheden om eenzaamheid te bestrijden. VayaV bedacht het project Leuk voor elkaar en deed pilots in Zuid-Limburg.  

‘Ik spreek nu in het dagelijks leven makkelijker mensen aan.’

 

Het idee van Leuk voor elkaar is heel simpel. Leer mensen die eenzaam zijn of eenzaam dreigen te worden in groepsverband de lol en mogelijkheden van de virtuele wereld kennen. Wellicht maken ze daar al nieuwe vrienden waarmee ze al dan niet in de werkelijke wereld een zodanige band krijgen dat ze erop kunnen terugvallen als dat nodig is. Besteed bovendien veel aandacht aan groepsvorming zodat deelnemers zich veilig voelen, elkaar goed leren kennen, samen optrekken en elkaar helpen met computertechniek zodat ze elkaar ook gaan opzoeken buiten de bijeenkomsten om.

Hilleke Linthorst: ‘Als je op welke manier dan ook steeds meer contacten verliest en naar binnen gekeerd raakt, biedt de virtuele wereld de mogelijkheid nieuwe mensen te ontmoeten, nieuwe dingen te ondernemen en te oefenen met handelingsalternatieven. Hierdoor word je weer enthousiast.’

 

Provincie Limburg

Linthorst werkt binnen de coöperatieve vereniging VayaV, die Hein de Graaf oprichtte samen met Roul Wessels en Rob Schouten. De eerste groepsbijeenkomst van Leuk voor elkaar startte VayaV in 2015 in Kerkrade. Tien deelnemers waren aanwezig. Later volgden hier nog zeven andere groepen, twee groepen in Horst en één in Leudal. Mede dankzij de provincie Zuid-Limburg die de helft van het project financierde. In totaal deden 170 mensen mee.

De 48-jarige Jos van Soest uit Horst was één van de deelnemers. Op zoek naar vrijwilligerswerk, stuitte hij eind 2016 op Leuk voor elkaar. Van Soest die vooral uit was op uitbreiding van zijn netwerk, meer contacten in de wijk en het leren van nieuwe digitale mogelijkheden, hapte toe.

 

Steekje los

Tijdens wekelijkse bijeenkomsten deed Van Soest aanvankelijk vooral het spelletje Steekje los met de andere deelnemers waarmee de begeleiders Hilleke Linthorst en Roul Wessels de interesses van de deelnemers peilden aan de hand van thema’s. ‘Daarover voerden wij vervolgens in subgroepjes vrij diepgaande gesprekken’, zegt Van Soest: ‘Bijvoorbeeld over wat je zwaar vindt in het leven. We gaven ons best bloot maar daardoor kregen we wel snel een goede band met elkaar.’

De deelnemers leerden ook allerlei digitale technieken als voorbereiding op het echte werk: het in groepsverband betreden van Second Life. In deze virtuele driedimensionale wereld, die stoelt op de werkelijke wereld, kunnen gebruikers allerlei activiteiten ondernemen door middel van een avatar (zie onderaan).

 

Fantastisch figuur

Om de techniek van Second Life onder de knie te krijgen, konden de deelnemers uit de groep van Van Soest met een zelfgekozen avatar in hun eigen virtuele Huis van de Wijk rondstruinen en oefenen met chatten en elkaar berichten sturen. VayaV had het echte Huis van de Wijk in Horst nagebouwd als besloten plek in de virtuele wereld. Van Soest: ‘Mijn avatar liet ik zoveel mogelijk op mezelf lijken. Maar anderen namen een avatar met een heel jong uiterlijk of bijvoorbeeld een fantastisch figuur en liepen daar rond zoals ze graag wilden zijn. Best hilarisch.’

Na driekwart jaar oefenen in de besloten virtuele wereld, gingen de deelnemers als groep de openbare virtuele wereld in. Van Soest: ‘Daar kwam je alles en iedereen tegen en was er veel meer te beleven. We gingen samen vissen in de grachten van Amsterdam, vliegen op draken, kegelen, biljarten. We kwamen nieuwe mensen tegen. Met een man uit Canada die mijn avatar verfraaide met bredere schouders, tatoeages en een zonnebril, maakte ik een motorritje door de virtuele wereld.’

 

Elke dag opfleuren

De 61-jarige Ans Bisschops uit Kerkrade zit inmiddels al twaalf jaar op Second Life. In haar hoogtijdagen wel acht uur per etmaal, ook ’s nachts. Met haar avatar, gekleed in victoriaanse stijl, breidde zij in mum van tijd haar vriendenkring uit. Ze kreeg zelfs bezoek in Limburg van mensen uit Australië, de Verenigde Emiraten en Canada die de echte Ans wilden ontmoeten. Met haar man ging ze naar Noorwegen waar een Second Life vriend hen zijn huis en auto ter beschikking stelde. Een andere vriend met de avatar ‘meneer pastoor’ kreeg van Ans een verrassingsbezoek nadat hij in het ziekenhuis een open hartoperatie had ondergaan.

Bisschops: ‘Voor mij zijn al deze mensen een aanvulling op mijn leven. Maar ik merk dat anderen soms via de virtuele wereld even willen ontsnappen aan hun alledaagse werkelijkheid. Zo danste en schermde ik vaak met een avatar van een man die, naar ik later vernam, geen benen bleek te hebben. Door ons contact voelde hij zich steeds voor even weer heel, vertelde hij mij. Een andere man met een demente vrouw ziet het leven momenteel niet zo zitten. Hem fleur ik elke dag een beetje op.’

 

Software kneepjes

Bisschops leerde haar Leuk voor elkaar-groepsgenoten de fijne software kneepjes van Second Life en liet hen zien wat de virtuele wereld je kan bieden. ‘In mijn dagelijks leven zit ik in een beperkte omgeving, maar daar vergroot ik mijn universum. En terwijl ik in het echt krakkemikkig word, voel ik daar geen pijn en word ik niet moe.’

De meeste Leuk voor elkaar-deelnemers bleken zo’n anderhalf jaar nodig te hebben om ontspannen en met voldoende zelfvertrouwen zelfstandig of in groepsverband de virtuele wereld in te gaan. Oprichter Roul Wessels: ‘We legden ze tijdens het oefenen van alles uit. Wanneer het ergens veilig is, en wanneer niet. Hoe ze van avatars kunnen afkomen die hen niet bevallen of kwade bedoelingen met hen hebben. Want in de virtuele wereld kan van alles gebeuren wat in het echte leven ook gebeurt.’

 

Een relatie krijgen

Vorig jaar droegen Linthorst en Wessels de projecten in Zuid-Limburg over aan plaatselijke begeleiders. Tegenwoordig zijn daar nog vijf groepen met in totaal zo’n 50 deelnemers actief in de virtuele wereld. Mensen stopten met Leuk voor elkaar omdat ze het toch niet leuk genoeg vonden, geen tijd meer hadden, een relatie kregen of in de groep zulke leuke contacten met elkaar kregen dat ze de virtuele wereld niet meer nodig hadden. Linthorst: ‘Daarmee voldeden we natuurlijk wel aan het opheffen van eenzaamheid, maar die leegloop was soms niet prettig voor het groepsproces.’

 

Muurbloempje

Jos Van Soest is tegenwoordig met zijn groep uit Horst op woensdag- en vrijdagavond nog actief op Second Life. Hij helpt andere Leuk voor elkaar-deelnemers via een helpdesk en spreekt vaker af met mensen in de werkelijke wereld. ‘Vroeger keek ik altijd de kat uit de boom. Door actief te zijn in de virtuele wereld vind ik het nu makkelijker om mensen ook in het echt aan te spreken.’

Ook Ans Bisschops merkt dat ze verandert. Ze is van een muurbloempje veranderd in een vrij, open en behulpzaam mens, zegt ze. ‘In de virtuele wereld kan ik mijn fantasieën waarmaken. Daardoor ontdekte ik dat ik ook in de werkelijke wereld mensen uit hun eenzaamheid kan halen. Al is het maar voor even.’

 

Strijd tegen eenzaamheid

Inmiddels hebben ook andere steden belangstelling voor Leuk voor elkaar. In Alphen aan den Rijn starten groepsbijeenkomsten in december 2018. Naar verwachting start het project begin 2019 in Amsterdam. Dit keer begeleiden Linthorst en Wessels niet de deelnemers, maar de vaste groepsbegeleiders. VayaV zorgt met behulp van fondsen voor aanvangsfinanciering. Voorwaarde is commitment van de gemeenten en de organisaties die zelf groepsbegeleiders en deelnemers aandragen en geld en tijd vrijmaken om de projecten de komende jaren voort te zetten.

Wessels: ‘Eindelijk kunnen we de moderne wereld inzetten in de strijd tegen eenzaamheid. Tot nu toe bleven we vaak hangen in het organiseren van koffieochtenden. Maar echt alleen voel je je vaak niet op dinsdagochtend van 10 tot 11. Wel op die speciale dag, de feestdagen, ‘s avonds of ’s nachts. Dan komt de eenzaamheid echt op je af. Op het moment dat er niemand voor je is. Het is de kunst eenzame mensen zover krijgen dat ze de drempel overgaan naar de virtuele wereld. Want daar kun je altíjd bij iemand terecht.’

 

Karin van Lier

Dit artikel verscheen december 2018 in het magazine Zorg + Welzijn.

Afbeelding: Berend Vonk

 

Binnen Second Life kunnen gebruikers het uiterlijk en de identiteit van hun avatar, een poppetje, zelf vormgeven. Avatars hebben een eigen profielpagina, kunnen elkaar toevoegen aan hun vriendenlijst en elkaar berichten sturen via tekst- en voicechats en instant messaging. Hierdoor loopt de virtuele wereld door in de werkelijke wereld van de gebruikers en vice versa. Gebruikers kunnen ook plekken kopen op Second Life en hun eigen omgeving opbouwen en vormgeven die andere gebruikers dan al dan niet kunnen betreden. Ze kunnen producten kopen en verkopen en diensten aanbieden en afnemen.