Home > ARTIKEL > Minder patiënten op spreekuur dankzij welzijnswerk
rubenshoek bij artikel
ARTIKELREPORTAGE

Minder patiënten op spreekuur dankzij welzijnswerk

Talloze patiënten met klachten gerelateerd aan armoede, stress en een ongezonde levensstijl zien huisartsen in Gezondheidscentrum de Rubenshoek in de Haagsche Schilderswijk.

Directeur Fred van der Loo: ‘Alleen door structurele samenwerking met het sociaal domein kunnen we de gezondheid van onze patiënten verbeteren.’

Zorgconsulent Kamalia El Morabet vult de zaal in leefstijlcentrum WOW met dertig jaar oude Marokkaanse muziek en zet de eerste danspassen in. Het is tijd voor bewegen. Zojuist hebben de ruim veertig Marokkaans-Nederlandse vrouwelijke deelnemers een uur lang geluisterd naar informatie en ervaringen met elkaar uitgewisseld over het ontstaan en hebben van psychosomatische klachten als hoofdpijn, piekeren en slecht slapen.

El Morabet begon in oktober 2016 vanuit Gezondheidscentrum de Rubenshoek met groepsvoorlichting over diabetes in combinatie met beweeglessen voor tien patiënten die huisartsen en de diabetesverpleegkundige naar haar hadden verwezen. Door goed naar hun problemen te luisteren, stemde El Mobaret haar informatie en oefeningen op hen af. Nu begeleidt ze, al dan niet met behulp van een deskundige, allerlei gezondheidsproblemen en zijn haar bijeenkomsten een hit waar steeds meer vrouwen op afkomen. ‘Ik laat vrouwen vrij in wat ze willen zeggen, hoe ze willen bewegen en wat ze willen dragen. Ook al is dat haram. Alles blijft in de groep. Hierdoor voelen zij zich veilig.’

Een van de deelnemers is mevrouw Alaoui die bij de huisarts kwam met een bovendruk van 200. Hij gaf haar medicijnen en verwees haar naar El Morabet. Mevrouw Alaoui.: ‘Elke maandagmiddag kom ik bij Kamalia. Ik leer hier veel over gezonde voeding, hoge bloeddruk, urineverlies, migraine of bijvoorbeeld diabetes tijdens de Ramadan. En bewegen is goed voor mij. Meestal doe ik maar tien minuten mee. Dan ben ik moe. Maar ik word hier altijd blij. Doordat ik andere vrouwen ontmoet, we veel met elkaar lachen en ervaringen uitwisselen en door de muziek uit mijn jeugd, vergeet ik mijn zorgen en voel ik mij veel beter dan wanneer ik thuis blijf zitten. Daar zit ik vaak te piekeren en krijg ik steeds hoofdpijn.’

 

Rubenshoek samenwerkingsverband

El Morabet is één van de vele zorgprofessionals die samen met professionals uit het sociale domein een spreekkamer heeft in gezondheidscentrum de Rubenshoek en deel uitmaakt van het Rubenshoek samenwerkingsverband is. Hierin zitten zo’n dertig disciplines. Behalve huisartsen, fysiotherapeuten, zorgconsulenten, apothekers, verloskundigen, een huisartsenlab en diëtisten ook hulp- en dienstverleners als het maatschappelijk werk, ouderenadviseurs, Sociaal Raadslieden, een opvoedsteunpunt, GZ psychologen, een beweegcoach en een I-shop waar mensen terecht kunnen met vragen, formulieren en post die ze niet begrijpen.

Gezamenlijk bieden ze gezondheidsprogramma’s en -projecten aan die zo goed mogelijk aansluiten bij de behoeften van hun patiënten en cliënten, Voor 93 procent mensen met een niet-westerse herkomst. Die samenwerking krijgt vorm door korte lijnen, een warme overdracht, afspraken wie wat doet, makkelijk bij elkaar naar binnen kunnen lopen, veel informeel overleg, casuïstiek bespreking en altijd een terugkoppeling naar degenen die doorverwijzen.

Maar de gezondheidszorg hier verbeteren is niet eenvoudig. Vergelijk je de statistieken van gezondheidscentrum de Rubenshoek met die van Nivel zorgregistratie, dan liegen de cijfers er niet om. Om maar wat te noemen: patiënten met ernstig overgewicht kloppen hier ruim dertien keer zo vaak aan bij de huisarts dan in een gemiddelde dokterspraktijk in Nederland. Patiënten hebben zeven keer zo vaak vitamine- of voedingstekort. Vijf keer zo vaak bloedarmoede. Tweeënhalf keer zo vaak aspecifiek rugklachten, een depressie of buikkrampen en ruim twee keer zo vaak bovenste luchtweginfecties. Bovendien is er veel multiproblematiek in de wijk.

Fred van der Loo, sinds een half jaar directeur van de Rubenshoek. ‘De sociaal economische status van mensen in deze wijk is erg laag waardoor ze kwetsbaarder zijn voor klachten hieraan gerelateerd zoals stress en depressiviteit. Ook een leefstijl met weinig bewegen én lage gezondheidsvaardigheden veroorzaken veel ziektes.’

Veel mensen met gezondheidsklachten kennen alleen de weg naar de dokter en verwachten dat die hen weer beter maakt, zegt Van der Loo. ‘Maar dat lukt maar ten dele. Medische klachten moeten natuurlijk worden behandeld. Maar het gaat ook om de basale problemen daarachter. Wil je de lichamelijke gezondheid hier goed aanpakken, dan zal je ook daar iets aan moeten doen.’

 

Wandelgroep

Naast El Morabet hebben ook Aafke Buitelaar en Laila Moufid vanuit hun welzijnsorganisatie een plek in de Rubenshoek. Buitelaar werkt als sportcoach mee aan een gemeentelijk programma vanuit het verderop gelegen buurtcentrum de Mussen. Elke veertien dagen heeft ze zes uur spreekuur in de Rubenshoek. Artsen, fysiotherapeuten, praktijkondersteuners en Turkse en Marokkaanse ouderenadviseurs verwijzen patiënten met gezondheidsklachten door inactiviteit naar haar door.

Veel vrouwen tussen de veertig en zestig jaar met chronische ziekten of zoveel stress dat ze de deur niet meer uit durven. ‘Patiënten die niet weten hoe en waar ze kunnen bewegen. Ik geef uitleg en vraag wat ze kunnen, willen bereiken en wat ze ervoor willen doen’, zegt Buitelaar.

Vervolgens verwijst ze hen naar een sportactiviteit in het buurthuis of naar de sportschool. Als ze dat niet durven, maakt ze voor hen daar een afspraak, geeft oefeningen mee voor thuis of nodigt ze uit voor haar wandelgroep.

Zo ook de 72 jarige mevrouw Benie. Sinds een jaar loopt ze op maandagmiddag met de groep van Buitelaar anderhalf uur door het Zuiderpark als voorbereiding voor de Diabetes Challenge, een jaarlijkse tien kilometerloop. ‘Ik was iets te zwaar. Bij de jaarlijkse controle voor mijn cholesterol en hoge bloeddruk zei de praktijkondersteuner dat ik meer moest bewegen. Dat lopen goed zou zijn voor mijn gezondheid en stuurde mij door naar Aafke. Nu voel ik mij beter en fitter.’

 

Welzijn op recept

Op woensdagochtend houdt maatschappelijk werker en pedagogische adviseur Moufid intakes voor het programma Welzijn op Recept. Als huisartsen, POH-ers, fysiotherapeuten, GGZ-psychologen of diëtisten signaleren dat er meer aan de hand is met hun patiënten dan het probleem waarvoor zij komen, verwijzen zij door naar Moufid. Vaak zijn het kwetsbare mensen, onbekend met de hulpverlening.

Een uur, soms langer, trekt Moufid uit voor deze intakes waarin ze samen met haar cliënten hun leven op de gebieden wonen, werken, financiën, gezondheid, relatie, opvoeding, dagbesteding en netwerk in beeld brengt. Ze achterhaalt of daar problemen zijn, brengt daarin prioriteiten aan en vraagt haar cliënten wat zij het eerst willen aanpakken. Als ze hen zelf kan begeleiden, doet ze dat. Anders stuurt ze hen warm door naar welzijnsactiviteiten, vrijwilligerswerk, een begeleidings- of hulpverlenerstraject.

 

Medische vooruitgang

De resultaten die El Morabet, Buitelaar en Moufid bereiken zijn bemoedigend. Cliënten van Moufid krijgen meer inzicht in hun problemen en raken gemotiveerd er iets aan te doen. Ze bloeien op, worden zelfredzamer en zelfstandiger. De vrouwen uit de groep van El Morabet vertellen haar en elkaar steeds meer over hun psychische problemen, voelen zich gestimuleerd elkaar ook te ontmoeten buiten de voorlichtingsbijeenkomst en andere activiteiten te ondernemen. En Buitelaar ziet dat ruim de helft van haar klanten meer in beweging komt en meer zelfvertrouwen krijgt.

Ook van artsen krijgen de drie professionals positieve geluiden: de betreffende patiënten boeken medische vooruitgang en verschijnen minder op het spreekuur. Toch is Van der Loo nog lang niet tevreden. ‘Onze artsen krijgen nog steeds veel te veel op hun bordje. Ook wat daar niet thuishoort.’

De Rubenshoek kan volgens hem nog veel meer bereiken als het een plek wordt waar de gezondheid in nog veel bredere zin dan nu wordt aangepakt. Van der Loo: ‘Daarvoor hebben we iemand nodig als Laila die hier fulltime in dienst komt, breed kan kijken op alle gebieden van het leven en waarnaar onze huisarts en andere hulpverleners in een bepaalde structuur, gerichter en sneller kunnen verwijzen. Zo iemand zou, het liefst bij mensen thuis, moeten gaan praten wat er speelt op al die leefgebieden en vragen wat er moet gebeuren om hun leven weer op de rit te krijgen.’

Maar we kunnen als Rubenshoek de gezondheidszorg niet alleen vooruit helpen, zegt Van der Loo. ‘Integrale en structurele samenwerken met alle organisaties in het sociaal domein is hier de enige weg naar een verbetering van de kwaliteit van het bestaan. Hiervoor is nodig dat we van elkaar weten wat we doen en hoe we het doen. Op die manier kunnen we ook veel efficiënter en effectiever omgaan met al die verschillende knowhow die nu al in en rondom ons gezondheidscentrum zit.’

Maar ook de gemeente en de zorgverzekeraar hebben hun verantwoordelijkheid en moeten een belangrijke rol gaan spelen door deze samenwerking en de programma’s en projecten op langere termijn financieel te ondersteunen, vindt Van der Loo. ‘Kamalia kan haar programma doen met geld van het Achterstandsfonds en wat financiering van de zorgverzekeraar voor voorlichting in de eigen taal, maar haar programma gaat zoveel verder. Er is bovendien een lange wachtlijst van vrouwen die ook willen meedoen en op die manier hun eigen gezondheidsvaardigheden en die van hun kinderen van onderop enorm kunnen vergroten.’

 

Om privacyredenen is de naam van mevrouw Alaoui gefingeerd.

Dit artikel stond in november 2017 in het tijdschrift Zorg + Welzijn.